WPLSoft چیست؟
WPLSoft یکی از نرمافزارهای برنامهنویسی PLCهای سری DVP شرکت Delta است. این نرمافزار محیطی برای ایجاد، ویرایش و بررسی برنامه PLC فراهم میکند و امکان ارتباط با کنترلر، انتقال برنامه و مانیتورینگ وضعیت Deviceهای PLC را نیز در اختیار برنامهنویس قرار میدهد.
در مستندات رسمی Delta نیز WPLSoft بهعنوان نرمافزار ویرایش برنامه برای PLCهای سری DVP معرفی شده است.
اگر تازه وارد برنامهنویسی PLC دلتا شدهاید، شناخت WPLSoft علاوه بر کار با پروژههای جدید، برای نگهداری و عیبیابی بسیاری از ماشینآلاتی که قبلاً با PLCهای DVP پیادهسازی شدهاند اهمیت دارد.
در این راهنما مراحل اصلی کار با WPLSoft را از ایجاد پروژه تا اجرای برنامه روی PLC بررسی میکنیم.
WPLSoft چه کاربردی دارد؟
با WPLSoft میتوان بخش مهمی از چرخه توسعه و نگهداری برنامه PLC را انجام داد؛ از جمله:
- ایجاد پروژه برای PLC دلتا
- برنامهنویسی Ladder
- استفاده از Deviceهایی مانند X، Y، M و D
- استفاده از Timer و Counter
- وارد کردن Instructionهای PLC
- تنظیم ارتباط کامپیوتر با PLC
- Download برنامه به PLC
- Upload برنامه موجود از PLC
- Monitoring وضعیت برنامه
- بررسی آنلاین ورودیها، خروجیها و Registerها
- استفاده از ابزارهای تشخیصی و ارتباطی
در Programming Manual سری DVP نیز توضیح داده شده که هنگام برنامهنویسی با WPLSoft، کاربر میتواند Instructionها را با Mnemonicهایی مانند MOV وارد کند و لازم نیست API Number هر دستور را حفظ کند.
WPLSoft یا ISPSoft؛ کدام را استفاده کنیم؟
WPLSoft هنوز برای شناخت، سرویس و نگهداری بسیاری از پروژههای DVP اهمیت دارد، اما برای پروژه جدید نباید بدون بررسی، آن را انتخاب پیشفرض بدانیم.
Delta، ISPSoft را نرمافزار جدیدتر معرفی میکند و قابلیتهایی مانند Function Block، برنامهنویسی ماژولار و Variable Declaration را از مزیتهای آن نسبت به WPLSoft میداند.
بنابراین انتخاب بین این دو به مدل PLC، پروژه موجود، نیازهای برنامهنویسی و سازگاری نرمافزار بستگی دارد.
اگر یک ماشین قدیمی با پروژه WPLSoft برای تعمیر یا توسعه در اختیار شما قرار گرفته، شناخت WPLSoft ضروری است. در پروژههای جدیدتر و پیچیدهتر، ISPSoft نیز باید بهعنوان گزینه اصلی بررسی شود.
نصب WPLSoft و نکات اولیه
WPLSoft روی سیستمعامل Windows اجرا میشود. Delta اعلام کرده که WPLSoft و ISPSoft بهصورت Native برای Linux ارائه نشدهاند و برای سیستمعاملهای دیگر استفاده از Windows در محیط مجازی یکی از راهکارهاست.
برای نصب نرمافزار بهتر است نسخه موردنیاز را از منابع رسمی Delta دریافت کنید و پیش از اتصال به PLC، سازگاری نسخه نرمافزار با کنترلر و پروژه موردنظر را بررسی کنید.
همچنین قبل از هرگونه تغییر روی PLC یک ماشین فعال، از برنامه موجود Backup تهیه کنید.
ساخت پروژه جدید در WPLSoft
پس از اجرای WPLSoft، یک Project جدید ایجاد کنید.
در این مرحله انتخاب صحیح مدل PLC اهمیت زیادی دارد؛ زیرا قابلیتها، Device Range و Instructionهای قابل استفاده ممکن است بین خانوادهها و مدلهای مختلف DVP یکسان نباشند.
پس از ایجاد پروژه، محیط Ladder برای نوشتن منطق کنترل در اختیار شما قرار میگیرد.
قبل از برنامهنویسی بهتر است حداقل این اطلاعات مشخص باشند:
مدل دقیق PLC، لیست I/O، عملکرد ماشین، شرایط Start و Stop، Interlockها، Alarmها و وضعیت امن خروجیها.
آشنایی با Deviceهای PLC دلتا
هنگام برنامهنویسی PLC با گروههای مختلفی از Deviceها مواجه میشویم.
برای مثال:
X معمولاً برای ورودیهای دیجیتال استفاده میشود.
Y معمولاً خروجیهای دیجیتال را نشان میدهد.
M برای Relayهای داخلی و منطق برنامه کاربرد دارد.
D برای نگهداری دادههای Word و مقادیر عددی استفاده میشود.
T مربوط به Timerها و C مربوط به Counterها است.
اما محدوده و قابلیت دقیق Deviceها باید براساس مدل PLC و Programming Manual همان خانواده بررسی شود.
اولین برنامه Ladder در WPLSoft
برای درک ساختار برنامه میتوان یک مثال ساده Start/Stop در نظر گرفت.
فرض کنیم:
X0ورودی StartX1ورودی StopY0خروجی موتور
در یک برنامه واقعی معمولاً فقط روشن و خاموش کردن خروجی کافی نیست. شرایطی مانند Emergency Stop، Overload، وضعیت Drive، Sensorها و سایر Interlockهای ماشین نیز باید در طراحی منطق در نظر گرفته شوند.
این مثال صرفاً برای درک ساختار Ladder است و جایگزین طراحی مدار ایمنی ماشین نیست.
Timer در WPLSoft
Timer برای ایجاد تأخیر زمانی در فرآیند استفاده میشود.
برای مثال ممکن است پس از فعال شدن یک شرط، بخواهیم یک خروجی با چند ثانیه تأخیر فعال شود.
کاربردهای رایج Timer عبارتاند از:
- تأخیر در راهاندازی موتور
- ترتیب روشن شدن تجهیزات
- زمان انتظار بین مراحل ماشین
- Timeout فرآیند
- کنترل سیکلهای زمانی
مبنای زمانی و محدوده Timer باید برای PLC موردنظر از Programming Manual بررسی شود و نباید برای تمام مدلهای DVP یکسان فرض شود.
Counter در WPLSoft
Counter برای شمارش Eventها یا Pulseهای منطقی استفاده میشود.
مثلاً در یک دستگاه بستهبندی میتوان تعداد محصولات عبوری از یک سنسور را شمارش کرد و پس از رسیدن به مقدار مشخص، مرحله بعدی فرآیند را اجرا کرد.
برای شمارش Pulseهای سریع نیز نباید Counter معمولی را بدون بررسی فرکانس سیگنال استفاده کرد؛ قابلیت High-Speed Counter وابسته به سختافزار و مدل PLC است.
Registerها و انتقال داده
Data Registerها یکی از اجزای مهم برنامه PLC هستند.
مقادیر عددی مانند:
- Setpoint
- تعداد تولید
- زمان فرآیند
- مقدار اندازهگیری
- پارامترهای ماشین
- دادههای دریافتی از تجهیزات دیگر
میتوانند در Registerها ذخیره و پردازش شوند.
یکی از Instructionهای پایه برای انتقال داده MOV است. مستندات رسمی DVP نیز استفاده از Mnemonic دستور MOV در WPLSoft را توضیح میدهند.
اتصال WPLSoft به PLC
پس از آماده شدن برنامه باید ارتباط بین کامپیوتر و PLC برقرار شود.
نوع کابل و Interface ارتباطی به PLC و سختافزار مورد استفاده بستگی دارد.
پارامترهای Communication باید با تنظیمات واقعی PLC مطابقت داشته باشند.
اگر ارتباط برقرار نشد، مواردی مانند مدل PLC، COM Port، کابل، Driver، تنظیمات ارتباط و وضعیت سختافزار را بررسی کنید.
Delta برای برخی PLCهای DVP حتی روش بازیابی ارتباط در صورت فراموش شدن تنظیمات Communication را مستند کرده است؛ بنابراین قبل از تغییر پارامترهای ارتباطی بهتر است تنظیمات فعلی ثبت شوند.
Download و Upload چه تفاوتی دارند؟
این دو اصطلاح را نباید با یکدیگر اشتباه گرفت.
Download معمولاً یعنی انتقال برنامه از کامپیوتر به PLC.
Upload یعنی خواندن برنامه موجود از PLC و انتقال آن به کامپیوتر.
در هنگام سرویس یک ماشین موجود، این تفاوت بسیار مهم است.
اگر برنامه اصلی PLC را ندارید، قبل از هر تغییر ابتدا وضعیت پروژه، Backup و امکان Upload را بررسی کنید. تغییر یا Download اشتباه ممکن است برنامه عملیاتی ماشین را از بین ببرد.
Monitoring آنلاین برنامه
یکی از مهمترین قابلیتهای محیط برنامهنویسی PLC، مشاهده وضعیت برنامه هنگام اجراست.
با Monitoring میتوان وضعیت Deviceها و منطق برنامه را بررسی کرد و فهمید چرا یک شرط یا خروجی فعال نمیشود.
برای مثال اگر Y0 فعال نمیشود، بهجای تغییر تصادفی برنامه میتوان مسیر Ladder را بررسی کرد و مشخص کرد کدام ورودی، Interlock یا شرط اجازه فعال شدن خروجی را نمیدهد.
Monitoring در عیبیابی ماشینآلات صنعتی بسیار ارزشمند است.
استفاده از Simulator در WPLSoft
WPLSoft دارای قابلیت Simulation برای بخشی از برنامههاست، اما Simulator جای PLC واقعی را نمیگیرد.
Delta صراحتاً اعلام میکند که نتیجه Simulation الزاماً دقیقاً مشابه اجرای PLC واقعی نیست و برنامه باید قبل از استفاده عملی روی سختافزار واقعی تست شود. همچنین Simulator تعدادی از Instructionها، از جمله برخی دستورات ارتباطی و PID، را پشتیبانی نمیکند.
بنابراین Simulator را برای بررسی اولیه منطق استفاده کنید، نه برای تأیید نهایی عملکرد ماشین.
Online Editing
در برخی ترکیبهای WPLSoft، PLC و Firmware امکان Online Editing وجود دارد، اما محدودیتهای آن وابسته به نسخه و کنترلر است. Delta نیز برای نسخهها و Firmwareهای مختلف محدودیتهای متفاوتی ذکر کرده است.
در نتیجه نباید بدون بررسی مدل و شرایط ماشین، برنامه PLC در حال کار را Online تغییر داد.
در تجهیزات Production، تغییر Online باید با Backup، ارزیابی ریسک و برنامه بازگشت انجام شود.
خطاهای رایج هنگام کار با WPLSoft
WPLSoft به PLC متصل نمیشود
ابتدا کابل، COM Port و Driver را بررسی کنید. سپس مطمئن شوید تنظیمات Communication نرمافزار و PLC با یکدیگر سازگارند.
برنامه Download میشود اما ماشین درست کار نمیکند
وضعیت ورودیها و خروجیها را Monitor کنید و Interlockها، Sensorها، ترتیب مراحل و شرایط اولیه برنامه را بررسی کنید.
Timer یا Counter مطابق انتظار عمل نمیکند
مدل PLC، Time Base، Preset Value و شرایط Reset را بررسی کنید.
Simulation درست است اما PLC واقعی رفتار دیگری دارد
این موضوع الزاماً به معنی خرابی PLC نیست. Simulator تمام قابلیتهای سختافزار واقعی را شبیهسازی نمیکند.
ارتباط قبلاً برقرار بوده اما تنظیمات آن فراموش شده است
برای برخی مدلهای DVP، Delta روش بازیابی ارتباط با بازگرداندن Communication Format به مقدار پیشفرض پس از Restart در شرایط مشخص را ارائه کرده است؛ این روش باید فقط مطابق مستند مدل مربوطه انجام شود.
نکات مهم قبل از Download برنامه روی دستگاه واقعی
در یک ماشین صنعتی، PLC مستقیماً با تجهیزات فیزیکی در ارتباط است. بنابراین قبل از اجرای برنامه باید مواردی مانند وضعیت خروجیها در Startup، Emergency Stop، Overload، Limit Switchها، Interlockها، ترتیب حرکت Actuatorها و رفتار سیستم هنگام Fault بررسی شوند.
همچنین برنامه PLC نباید بهتنهایی جایگزین مدارها و تجهیزات ایمنی موردنیاز ماشین در نظر گرفته شود.
پس از Download نیز ابتدا تست کنترلشده انجام دهید و سپس ماشین را وارد شرایط عملیاتی کنید.
WPLSoft در نگهداری ماشینآلات قدیمی
حتی اگر برای پروژههای جدید از ISPSoft استفاده شود، WPLSoft همچنان در نگهداری سیستمهایی که قبلاً با آن توسعه داده شدهاند ارزش دارد.
در چنین پروژههایی ممکن است وظیفه شما طراحی برنامه جدید نباشد؛ بلکه لازم باشد:
- Backup برنامه موجود را تهیه کنید
- وضعیت I/O را بررسی کنید
- علت Fault را پیدا کنید
- یک Sensor یا Actuator را عیبیابی کنید
- بخشی از Sequence را اصلاح کنید
- ارتباط PLC با تجهیزات دیگر را بررسی کنید
به همین دلیل شناخت WPLSoft برای تکنسینها و مهندسانی که با PLCهای DVP موجود در صنعت کار میکنند همچنان مفید است.
سوالات متداول
WPLSoft چیست؟
WPLSoft نرمافزار برنامهنویسی و ویرایش برنامه برای PLCهای سری DVP دلتا است و برای ایجاد برنامه، ارتباط با PLC، انتقال برنامه و Monitoring استفاده میشود.
تفاوت WPLSoft و ISPSoft چیست؟
هر دو برای برنامهنویسی PLCهای DVP استفاده شدهاند، اما ISPSoft نرمافزار جدیدتر Delta است و امکاناتی مانند Function Block و ساختار ماژولار پیشرفتهتری ارائه میکند.
آیا WPLSoft روی Linux نصب میشود؟
طبق FAQ رسمی Delta، WPLSoft و ISPSoft بهصورت Native روی Linux اجرا نمیشوند و برای استفاده خارج از Windows میتوان از محیط Windows مجازی استفاده کرد.
آیا Simulator WPLSoft جای PLC واقعی را میگیرد؟
خیر. Delta تأکید میکند که نتیجه Simulator دقیقاً معادل PLC واقعی نیست و برخی Instructionها نیز در Simulator پشتیبانی نمیشوند
جمعبندی
WPLSoft یکی از ابزارهای شناختهشده برای برنامهنویسی و نگهداری PLCهای سری DVP دلتا است. برای کار مؤثر با آن تنها شناخت محیط نرمافزار کافی نیست؛ باید مفاهیم PLC، Ladder، I/O، Timer، Counter، Register، Communication و عیبیابی نیز بهدرستی درک شوند.
برای پروژههای جدید، مدل PLC و امکانات ISPSoft را نیز بررسی کنید؛ اما اگر با ماشین یا پروژه DVP مبتنی بر WPLSoft سروکار دارید، تسلط بر این نرمافزار میتواند بخش مهمی از فرآیند Commissioning و Troubleshooting باشد. Delta نیز ISPSoft را گزینه جدیدتر با قابلیتهای بیشتر معرفی میکند.
